O, əsl yoldaş idi... - Asel Omar

Asel OMAR,

Qazax yazıçı

Avqustun 17-də Ədəbiyyat İnstitutunda dostum və kurs yoldaşım olan istedadlı, parlaq Gürcüstan və Azərbaycan yazıçısı, həm də jurnalisti Ədalət İsmayılov vəfat etdi.

O, son romanını belə bir epiqraf yazıb: “Müəllif öz əsərini sevgi ilə qardaş qazax xalqına həsr edir”.

Ədalət əsl yoldaş - dürüst, xeyirxah, açıq insan və nadir ədəbi istedada malik yazıçı idi. O, gözəl kitablar yazmışdı, ailəsini sevirdi, övladları ilə xoşbəxt yaşayırdı, pianoda ifa edirdi və - Gürcüstanda, Dmanisidə və Bakıda öz bağını becərirdi. Onun təbiətində həyatsevərlik, daxili azadlıq və həqiqi intellektuallıq heyrətamiz tərzdə çulğaşırdı.

"Haradasan, Firuzə?" adlı o romanın əlyazması məndədir. Çox ümid edirəm ki, bu kitab işıq üzü görəcək.

Roman Axısqa türklərinin Gürcüstandan Qazaxıstana deportasiyasının faciəvi fonunda baş verən məktəb müəlliminin sevgisi haqqındadır. Lakin əsərdə tarixi miqyas daha genişdir: kollektivləşmə, Qolodomor, repressiyalar, İkinci Dünya Müharibəsi və Sovet İttifaqının müharibədən sonrakı quruluşu əks olunub. Sənəd və metatarix, müasir türk mifi və canlı reallıq əsərdə mükəmməl şəkildə birləşdirilib. Romanın qəhrəmanları adi insanlar olaraq qalırlar - onlar üçün güclülərlə qarşılaşmalar daha böyük tarixi tərcümeyi-hallarının bir hissəsidir, bu da mifoloji cəhətdən xalqın səyahətinin əbədi mövzusuna, milləti dünyanın ayrı və ayrılmaz bir hissəsi kimi formalaşdıran İlkinliyə qayıdır.

Ən əsası isə, əsər insan xarakterlərinin heyrətamiz qalereyasını - türklər, qazaxlar, gürcülər və digər xalqların nümayəndələri - təqdim edir. Əsərdə faciə və yumor, ağrı və sevgi, qrotesk və incəlik var. Ədalətin dili sanballı, məcazi, metaforik və emosionaldır - bəzən mənə çox heyranlıq duyduğu Orxan Pamukun nəsrini xatırladır.

Mən bu əlyazmanı xüsusilə qiymətləndirirəm, çünki Ədalətlə bu yaxınlarda yazışdıq. Yeni əsərlər, ədəbiyyat və sadəcə həyat haqqında müzakirə etdik. Artıq o söhbətlərin mövcud olmayacağını təsəvvür etmək heç mümkün deyil.

O, gözlənilmədən vəfat etdi. Deyilənə görə, ürəyi namərdlik edib.

Ədalətin ürəyi böyük və xeyirxah idi.

İndi dostlarımdan və həmkarlarımdan kömək istəmək istəyirəm. Kimsə bu kitabın nəşrində kömək edə biləcək naşir, ədəbi fond, təşkilat və ya şəxs tanıyırsa, xahiş edirəm, mənə yazın. Bəlkə kimsə hara müraciət etməyi, romanla maraqlanan bir naşiri necə tapmağı məsləhət görər. Hər halda, axtarışımı davam etdirəcəyəm.

İnanıram ki, bu kitab işıq üzü görməlidir. Təkcə istedadla qələmə alınmış ədəbi əsər olduğuna görə deyil, insanların, talelərin və unudulmaması lazım olan geniş bir tarixi dövrün xatirəsini qoruduğu üçün işıq üzü görməlidir

Ədalət Mədətoğlu 1968-ci ildə Gürcüstanda, tanınmış Azərbaycan şairi Mədət Coşqunun ailəsində dünyaya gəlib. Qorki adına Moskva Ədəbiyyat İnstitutunu bitirib, Moskvada TV-6-da işləyib və BBC Rus Xidmətinin müxbiri olub. Bakıda “Kaspian”, “İçərişəhər”, “Mobile Time” jurnalı və həmçinin, “Əqli Mülkiyyət” jurnallarına rəhbərlik, redaktorluq edib.

Amma mənim üçün o, ilk növbədə kurs yoldaşım, dostum, bir vaxtlar ədəbiyyatı və həyatı birgə anlamağı öyrəndiyimiz yazıçıdır.

Məkanın cənnət olsun, Ədalət.

Almatı, 25.08.2026