Payız eskizləri - Əli Şirin Şükürlü

Yazici.az ədəbiyyat portalı Əli Şirin Şükürlünün "Payız eskizləri - ədəbi supermatizm"  silsiləsini təqdim edir.

***

Bir payız günü

Hava çiskinli

və mən kədərli.

Yenə də

başımı qatar adamlar,

yenə də

dadıma çatar ağaclar

bu payız günü.

Adam yaşadıqca

misqal – misqal ürək itirər,

ağac yaşadıqca

yarpaq – yarpaq ürək gətirər.

Baxıb ağaclara

mən yolumu azaram,

doğulandan qəlbimə

məzaram mən, məzaram.

***

Yağışın altında

Bir sən idin, bir də mən.

Saçların islanıb dəyir üzümə,

əllərin əllərimə, gözün gözümə,

yarpaqlar uçuşur düşür izimə.

  Yağışın altında

 bir sən idin, bir də mən.

Sevincimiz sahil boyu –

İslanmışdı yağışda;

kimsə xəbər tutmaz bizdən,

qorxma, gülüm,

gizlənmişik biz yağışın altında.

Yağışın altında

Bir sən idin, bir də mən

 Yağış yağır,

şəhər qaçıb yağışdan.

şəhər qaçıb,

dayanmışıq, islanmışıq, donmuşuq -

asılmışıq bir sevdalı baxışdan.

Yağışın altında

Bir sən idin bir də mən

Yağış yağır,

Dünya qaçır yağışdan.

Dünya qaçır, zaman axır.

Bir dünyasız,

Bir zamansız dünyada

Biz qalırıq sevgilərin adından

O yağışın altında.

 Yağışın altında

Bir sən idin bir də mən.

***

Bu il tez gəldi payız,

gəldi nə gəldi,

gəldi yaman gəldi,

yağan yağışlara könlüm

aldandı.

Ata yurdunda yarpaq tökümü,

qızımın əlində ölümü

qızılı rəngli armud yarpağı.

Qızımın sevinci payız,

anamın əlləri

qocalmış payız,

ata yurdunda yarpaq

tökümü? !..

Sevincim - kədərim payız,

qızılı, qırmızı payız,

gözəlim, gözəlim payız,

bütün gözəlliklərə

qırmızı ölümmü

vəd eləyirsən?!

***

Sonuncu qədəhi çəkdi başına,

bir araqlıq ümid də öldü,

daha içə bilmədiyindən

hara gedəcəyi haqda düşündü,

tüstülü kafedən

yağışlı küçəyə çıxdı,

sabaha islanmış ümidlər qaldı.

Sabahın xeyirli olsun,

köhəlmiş ümidlər

köməyin olsun,

yolun hayanadı,

mənə oxşayan?

***

yay yağışı

əvvəl baxışlarım, sonra əllərim toxunur qəfil başlayan yay yağışına.

nəyəsə təəssüf edirmiş kimi yırğalanır ağacın budaqları. küsməyi

olur ağacların da. son dəfə qüssəli gördüm meyvə ağaclarını ata mülkündə.

kədərə yoluxanlar bilirlər üzdə təbəssümün nə olduğunu, həsrətə

yoluxanlar uzun-uzun yolların - yolçuluğun. atıb gedə bilmədim

doğulduğum məmləkəti vətəndir deyə. indi qızım yaşayır qəribliyi

əvəzimdə, mənsə ayrılıqları. və hələ də alışa bilmirəm məkanlara-

ayrılıq havası zümzümə edən: “yola düşür. qarşılayın. yubanır və sairə”.

inanın, hər şey ötəridi  sürətlə ötüb keçən qatarlar, limana bir daha

dönməyən gəmilər kimi: heç nə və heç kəs təkrar olunmur -

yox olur səmada

nöqtə şəklində gözdən itən təyyarələrtək. inanın həm də ömrün

o biri üzünün var olduğuna, inanın gözəl rəsm əsərləritək bütün

cinayətlərin də həyatın mənasızlığından doğulduğuna.

mən artıq inanmışam.

sevgiyə, həsrətə, sevincə, kədərə - bütün faniliklərə,

yəni həyata yoluxandan.

sanki bütün yolları geri dönmək üçün gedər adamlar. keçilən yollar  var

bir də geriyə qayıtmaq olmur, elə bil uzanan kəndirdi həmən dartıb yığarlar.

250 km yol qət etdim ata yurduna, yay yağışına.

ilk dəfə sevmədim yay yağışını, ilk dəfə darıxdım ata mülkündə.

sahibsiz bağın ağacları meyvə gətirməz, hüzn aşılayar yay yağışları.

dəyişər libasın yay yağışları geriyə dönər, yerdən göyə yağışlar yağar.

bir də qayıdaram ata yurduna, bir də qayıtmaram yay yağışına.

                                                          ... – 07.09.2010.

***

Məyus qadın - yağışda sevdalanan

Ax yağış, yağış...

nə deyim indi sənə:

bir zaman necə də sevərdim səni –

pəncərə önündə dayanıb düşünür qadın.

Yığıb baxışları ilə yağışı özünə

ilk dəfə necə sevdalandığını salır yadına:

O gün qəfil başlamasaydı leysan yağış

yubanmayacaqdı sığındığı dayanacaqda.

Cəmi bir dayanacaqlıq yol vardı mənzilinə və

xoşladığından piyada gedərdi o yolu daima. 

O gün qəfil yağmasaydı yağış

rast gəlməzdi ona və gedib evinə

həmişə olduğu kimi

yaşayardı adi günlərdən birini bəlkə də.

Bəlkə də adi yox, fərqli olardı o gün. Sadəcə,

o olmazdı o günün içində və

yağışı sevərdi hələ də.

Təsəvvür edək

o gün o saatdaqəfil başlamır yağış;

qız piyada gedir evinə. Amma

bir tanışa rast gəldiyindən yubanır yolda.

Yubandığındanüz-üzə gəlirlər və vurulur yenə

yağışdan gizləndiyi dayanacaqda

rast düşdüyü adama.

Fərz edək

o gün o saatda qəfil başlamır yağış,

tanışa da rast gəlib yubanmır yolda,

sadəcə marketə dönür yolüstü və

yüngülcə kimsə toxunur çiyninə; beləcə,

vurulur yenəyağışdan gizləndiyi dayanacaqda

rastlaşdığı adama.

Fərz edək o gün o saatda

qəfil başlamır yağış,

tanışa da rast gəlib yubanmır yolda

və yolüstü dönmür mağazaya,

nə baş verərdi onda? -

nəsə baş verərdi sözsüz, nəsə baş verərdi

ya yolda, ya da evdə. Əsas nə olacaqdısa

olardı o da.

O gün o saatda

qəfil başlamasaydı yağış

indi bir fərq ola bilərdi sadəcə:

pəncərə önündə dayanan qadın

yağışı sevərdi hələ də.

   ... – 07.11.2013

***

şair-filosof

şair poetik düşünən filosofdu – deyir Haydeger.

mən də düşünürəm neçə illərdi:

yaranan nə varsa –

tələbdən doğar,

şəkli əks olunar düşüncədə,

sonra yavaş-yavaş istəyə dönər.

həyat var a – asta-asta ölümdü elə düşünsən dərindən,

düşünsən dərindən

sevgi – bir az da nifrətdi, nifrət – bir az sevgi,

sevinc – bir az kədərdi, kədər – bir az sevinc,

xoşbəxtlik – bir az bədbəxtlikdi, bədbəxtlik – bir az səadət.

qələbə - məğlubiyyətdi həm də,

məğlubiyyət – qələbə.

(hər şey ifratda öz tərsinə çevrilər). elə çevrilər

bir də görərsən sevinc kədərə dönüb,

səadət acıya, qələbə məğlubiyyətə

ya da tərsinə - odur ki gəlin şükür edək tale verənə.

varolan – yox olandı,

yoxolan – var olan.

ölüm – həyatın davamı; yoxolma deyil,

şüurun məhsulu – bu yerdə, deyəsən, səhv edər şüur.

şair – poetik düşünən filosofdu.

mən də

düşündüm, düşündüm, düşündüm...

və şeir yazdım:

payız gəldi. saralan yarpaq

elə həmin yarpaqdı,

rəngini dəyişib sadəcə.

payız gəldi yenə də.

saralan yarpaq

endiyi budaqdan uçmaz uzağa.

... – 14.11.2015

***

yağış, gölməçə və günəş

(minimalist şeir)

yağış

yağış yağış

yağış yağış yağış

yağış yağış yağış yağış...

gölməçə gölməçə gölməçə... gölməçələr

yağış yağış yağış yağış...

yağış yağış yağış

yağış yağış

yağış

gün çıxır

gün çıxır gün çıxır

gün çıxır gün çıxır gün çıxır

gün çıxır gün çıxır gün çıxır gün çıxır...

quruyur gölməşələr

yenə yağış

yenə yağış yenə gölməçə

yenə yağış yenə gölməçə yenə günəş

..........................................................

yaranan hər şey

öz-özünü sonsuz təkrar edər

... – 01.04.2017

***

Fenomenologiya: payızın rəngi 

Tünd yaşıl, yaşıl, açıq yaşıl...

açıq sarı, sarı, tünd sarı...

açıq qırmızı, qırmızı, al qırmızı...

nə çox rəng varmış təbiətin payız şəklində;

hər rəng cürbəcür rəng yaradır özündən sanki –

sarı, qırmızı, yaşıl cürbəcür çalarlarıyla

bu canlı şəkil mənzərədə.

Bu canlı əsərdə quşlar; rəngdən rəngə qonur,

birdən pırr edib qalxır səmaya,

çıxa bilmir cazibəsindən, qayıdır... dönə-dönə qayıdır

uçduğu şəklə - hər dəfə yeni sənət əsəri yaranır

rənglərin çoxritimli çalarlarında; musiqiyə bənzəyir həm də -

şəkillə musiqi bir-birinin içində; həyatın məna şəkillərindən biri.

“Nə gözəl imiş mövcudluq məna tapanda onda” –

olumla ölüm arasında çırpınan insan baxıb

evinin iri pəncərəsindən, ilk dəfə görürmüş kimi

musiqi içində rənglərə bürünmüş bu canlı mənzərəni,

vaz keçir romantikasının cazibəsindən çıxa bilmədiyi

intihar həvəsindən: eros –  yaşamaq...

yalnız yaşamaq  “həyatın məna şəklində”! 

... – 09.12.2024

***

Monizm: payızda zaman

Kənd evimizdə yenə də payız,

payızda ağaclar, quşlarda payız.

Ağaclarda (quşlarda) zaman - nəsə dəyişib; axı

ağaclar daha çox tanıdar dəyişmələri.

(Bir də çiçəklər – onların öz zamanı

hamıdan fərqli; gündüz  açıb, axşam solanlar).

Nəsə dəyişib deyəsən: yox olub (r) yaşıllıq,

dayanıb bir mövcudolma, yerində başqası.

Yaşıl sarıya çevrilib(r) tədricən – eyni ağaclar deyilmi,

indi rəngini dəyişən,

bəs yaşıl hanı? – sarıda gizlənib sadəcə. 

Eyni cür dəyişmələr bildirir;

bütün ağaclar eyni ağacdır əslində,

Ümumi olandan qopub

tək-tək düşüblər torpağa

bir qədər fərqli formalarda.

İnsanlar da ağac kimidi elə, 

heç kim inanmasa da,

mən dəqiq bilirəm; Bir olub

və ayrı düşüblər nə vaxtsa –

indi o Bir olan gizlənib

Hamının içində. 

... – 10.09.2024